دانشجو

تاریخچه چاپ اسکناس در ایران
نویسنده : مهدی رضا - ساعت ۱٠:۱٧ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۳/۱٤

تاریخچه چاپ اسکناس در ایران

 اسکناس در زبان فرانسه Assignas نامیده می شد که به معنی تضمین پرداخت وجه از طرف دولت بوده است. روسها به آسیگناف می گفته اند که این کلمه در زمان حکومت فتحعلی شاه قاجار در ایران بصورت اسکناس در آمد.
قدیمی ترین اسکناس شناخته شده در ایران،  اسکناس یک درهمی، منقش به لااله الاالله و محمد رسول الله می باشد که در زمان فرمانروایی کی تون مغول به سال 693 هجری قمری در تبریز به چاپ رسیده و به نام چاو مبارک موسوم بوده است.

اولین بانکی که اسکناسهای ایران را چاپ می کرده، بانک جدید شرق بود که مرکزش در لندن و در آسیا عملیات بانکی داشته است.اسکناس های چاپ شده توسط این بانک در بانک بازرگانی ایران انتشار می یافت.مبلغ این اسکناسها از 5 قران به بالا بوده است.

در سال 1267 هجری قمری امتیاز نشر اسکناس از بانک جدید شرق به بانک شاهی انتقال یافت.بانک شاهی حق انتشار اسکناس یعنی توزیع آن را داشته و چاپ توسط بانک جدید شرق صورت می گرفته و سیاست های پولی نیز بعهده همین بانک بود.
در سال 1258 هجری شمسی، نمایندگان نخستین مجلس شورای ملی خواستار تاسیس بانک ملی شدند.
سال 1306 شمسی بانک ملی به نصویب می رسد و در 17 شهریور 1307 شروع به کار می کند.از جمله سیاست های این بانک خارج ساختن کنترل اقتصاد پولی ایران از دست خارجی ها بود.

سال 1310 شمسی اسکناس های چاپ شده قبلی از جریان خارج شدند.به موجب ماده 5 قانون اصلاح(قانون واحد ومقیاس پول) حق انحصاری انتشار اسکناس به مدت 10 سال به بانک ملی واگذار شد.

 از آن پس تعیین نوع طرح و مبلغ، نوع اسکناس و تعداد آنها را بانک ملی تعیین می کرده و در لندن چاپ می شد.


نشر اسکناس از سال 1339 از بانک ملی به بانک مرکزی سپرده شد.

سازمان تولید اسکناس از سال 1351 تاسیس و طرح تاسیس چاپخانه ای برای چاپ اسکناس تهیه شد.

سال 1361 ساختمان چاپ اسکناس تکمیل و چاپ اسکناس به صورت آزمایشی با چاپ اسکناسهای 200 ریالی بطور رسمی در ایران آغاز شد.

در سال 1367 با راه اندازی دو خط تولید دیگر، خط تولید اسکناس به 4 واحد رسید و از آن پس تمامی اسکناسهای جمهوری اسلامی ایران در داخل چاپ می شود.


در سال 1368 با توجه به واردات کاغذهای مورد نیاز از خارج، طرح ساخت کارخانه تولید کاغذ اسناد بهادار مطرح می شود.

در سال 1376 عملیات اجرایی پروژه کارخانه تولید کاغذ اسناد بهادار آغاز می شود.

در سال 1381 این کارخانه پس از پشت سر گذاردن تولیدات آزمایشی

 به بهره برداری کامل رسید.

و اکنون با لطف الهی و تلاش مسئولان و همت مردان این خاک تمامی مراحل تهیه و تولید اسکناس در داخل کشور انجام شده و افتخاری به افتخارات ملی افزون گشته است.

ذیلا آدرس محل چاپ کاغذ اسکناس و خود اسکناس و مسکوک درج میشود:

دفتر چاپ اسکناس تهران:
خیابان پاسداران-کوچه شهید بهرام جعفر (نگارستان هفتم)-پلاک 47

کارخانه چاپ کاغذ اسکناس:
آمل-کیلومتر 7 جاده چمستان-کارخانه تولید کاغذ اسناد بهادار

منبع:سایت بانک مرکزی

 

تصاویری از مراحل چاپ اسکناس در ایران

تصاویری از مراحل چاپ اسکناس در ایران

 

 
 
 
منبع: خبرگزاری فارس

 

 کارخانه تولید کاغذ اسناد بهادار (تکاب)

قبل از انقلاب اسلامی و تا اوایل سال 1362 کلیه اسکناسهای رایج کشورمان عمدتاً در اروپا تهیه می شد.در این سال با راه اندازی کارخانه چاپ اوراق بهادار توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران،چاپ اسکناس در داخل آغاز و در سال 1367 با توجه به حجم بالای واردات کاغذ اسکناس و سایر اوراق امنیتی بنابه به دستور ریاست محترم جمهور وقت جناب آقای هاشمی رفسنجانی مقرر گردید که بانک مرکزی در خصوص تاسیس کارخانه تولید کاغذ اسناد بهادار اقدامات لازم را بعمل آورد.حدود یکسال بعد مقدمات کار فراهم گشت و مطالعات اولیه جهت امکان سنجی طرح،شناخت تکنولوژی،ماشین آلات،امکانات ساخت داخل،شناسایی سازندگان خارجی،محل اجرای پروژه،اعتبار مورد نیاز،منابع مالی و ... شروع شد.بعد از آماده سازی این مقدمات به دلیل مشکلات مالی و بخصوص تنگناهای ارزی عملاً کاری صورت نپذیرفت تا بالاخره در اواسط اسفند 1376 با تامین اعتبار ارزی و ریالی و عقد قرارداد با سازنده خارجی ماشین آلات عملیات اجرایی طرح آغاز گردید.

این کارخانه در اواخر سال 1381 پس از اتمام عملیات نصب ماشین‌آلات و پشت سر‌گذاردن تولید آزمایشی به بهره‌برداری رسید و هم‌اینک پس از جذب پرسنل متخصص و استقرار سازمانی آنها،بصورت شبانه‌روزی در حال تولیدانبوه انواع کاغذ امنیتی می‌باشد.

اکنون به حول قوه الهی و با عنایت به توانایی این کارخانه به لحاظ فن‌آوری و پرسنل متعهد و متخصص،کشورمان در تولیدانواع کاغذهای امنیتی بادوام و با‌کیفیت به خودکفایی رسیده و از واردات این کاغذها بی‌نیاز گشته است.

عملیات اجرایی طرح تاسیس کارخانه تکاب (تکاب برگرفته از حروف اول "کارخانه تولید کاغذ اسناد بهادار" می باشد) با تلاش مسئولین بانک مرکزی و تامین اعتبارات ارزی و ریالی در اسفند ماه 1376 آغاز گردید.

این پروژه در زمینی به مساحت 25 هکتار در استان مازندران،شهرستان آمل،کیلومتر 7 جاده چمستان با زیر بنایی بالغ بر 37950 متر مربع به اجرا درآمد.

مشخصات کاغذهای تولیدی:

  • سیستم تولید کاغذ بصورت مولتی‌تون با توانایی تولید هر نوع کاغذ امنیتی با طرح والگوی خاص
  • توانایی تولید واتر‌مارک بعنوان حساسترین فاکتور امنیتی که به هیچوجه قابل جعل نمی‌باشد
  • استفاده از الکتروتایپ (چک پول)

گراماژ:

70 الی 120 گرم ‌بر ‌متر‌مربع

ابعاد:

  • رول: حداکثر عرض 720 میلیمتر ، حداکثر وزن 400 کیلوگرم
  • شیت: حداکثر عرض 700 میلیمتر ، حداکثر طول 800 میلیمتر

فاکتورهای امنیتی:

  • انواع نخهای Window thread پنجره‌‌ای،پنجره هلوگرافیکی و ساندویچی با عرض 1 تا 2.5 میلیمتر
  • نخهای Embedded مورد مصرف در اسکناسهای 2000،500،200،100 و 10000 ریالی

الیاف امنیتی:

  • الیاف امنیتی نامرئی: غیرقابل تشخیص با چشم غیر مسلح و قابل تشخیص در زیر نور UV، بصورت پراکنده در دو سطح کاغذ
  • الیاف امنیتی مرئی: قابل تشخیص با چشم غیر مسلح،پراکنده در سطح کاغذ به تعداد مورد درخواست

موارد ضد جعل:

  • استفاده از مواد ضد جعل در ساخت انواع چک که هرگونه جعل را غیرممکن می‌سازد.
  • این مواد شامل هفت گروه و با توجه به نیاز مشتری مقدار و تعداد آن قابل تغییر می‌باشد.

مواد امنیتی خاص:

این مواد کاملاً انحصاری بوده و در اسکناسهای خاص مصرف می‌گردد.
 
نوع بسته‌بندی:

بسته‌های 500 برگی با پوشش پلاستیکی


comment نظرات ()